Yukarıda belirtilen akreditifler ilave edilen bazı terim ve sözcüklerle özel anlam ifade eden bir akreditif şekli oluştururlar. Bu akreditifler öreme metotlarının ve açılma şekillerinin usul ve kurallarının yanı sıra kendi özelliklerinin kuralları çerçevesinde kullanılır.
Özellik arzeden akreditifler olarak tanımlıyacağımız bu akreditiflerin uluslararası uygulamada yaygın olarak kullanılanları aşağıda açıklanmıştır.
Devredilebilir Akreditif (Transferable Credit)
Bir veya birden fazla yeni lehdarlara devredilebilen akreditif demektir. Önceki bölümlerde incelenen herhangi bir dönülemez akreditife bu özellik, akreditifin özel şartlarına konulan" Bu akreditif Devredilebilir " (This L/C is transferable) ibaresiyle sağlanır. Normal bir akreditif sonradan da devredilebilir hale dönüştürülebilir.
Bu nevi akreditif, aracı durumunda bulunan veya malı veremeyen lehdara akreditifi malı temin edecek ikinci bir lehtara kısmen veya tamamen devretmesine imkan ve yetki verir.
Devredilebilir akreditif yalnız bir defada bir veya birden fazla lehdara devredilebilir. İlk lehdarın devrettiği ikinci lehdar tarafından akreditif başka bir satıcıya devredilemez.
Devir lehdarın,
i. Fatura değiştirilmesi
ii . Fatura değiştirilmemesi
yollarından birini seçme şekline göre yapılır.
Devredilebilir akreditif şartlar değiştirilmeksizin aynen devrettirilebilri. Şöyle ki lehdar akreditifi fatura değiştirilmeli şekle göre devrederse akreditifte belirtilen şartlardan yalnız birim bedelini azaltma ve vesaik ibraz ve yükleme vadelerini kısaltma hakkına sahiptir. Bu lehdar akreditif yeni lehdar tarafından kullanıldığı zaman yeni lehdarın faturasını alıp yerine akreditif amiri üzerine düzenlediği kendi faturasını ibraz eder. Ödeme bankasınca ikinci lehdarın fatura bedeli ikinci lehdara, bu fatura ile ilk lehdarın faturası arasındaki aracılık ücretine tekabül eden fark ilk lehdara ödenir.
Fatura değiştirilmemesi esasına göre yapılan devirde yeni lehdarın ibraz ettiği fatura ve akreditif şartlarına uygun vesaik akreditifi açan bankaya gönderilir, vesaik bedeli akreditifin ödeme metodunun öngördüğü şekle göre yeni lehdara ödenir.
Kırmızı Şartlı Akreditif (Red Clause Credit)
Hazırlık için kuvertürün kısmen veya tamamen lehdara peşin olarak ödenmesine imkan veren akreditifdir. Önceleri dikkat çekmesi için akreditife bu maddenin kırmızı mürekkeple yazılması dolayısıyle akreditife "Red Clause Credit" kırmızı maddeli akreditif denilmektedir.
Bu akreditif lehdara kırmızı şart miktarını akreditif kuvertüründen peşinen çekme hakkını verir.
Ödeme, lehdara genellikle çekilen paranın akreditif konusu malların satın alınması ve sevkinde kullanılacağına ve vesaikin şartlara uygun olarak vade içinde ibraz edileceğine dair bir taahhütname karşılığında yapılır.
Sevkiyatın yapılmaması ve belgelerin akreditifin geçerlik süresi içinde ibraz edilmemesi halinde peşin ödeme ile ilgili risk ile ihbar ve teyit eden bankaların komisyon ve masrafları amir bankaya ve dolayısıyle alıcıya aittir.
Ancak alıcı satıcının kişisel taahhüdünü yeterli bulmaz ve ona tam olarak güvenemezse onun yerine avansın sevkiyat yapılmadığı takdirde geri ödeneceğine dair bir banka garantisi mukabilinde ödenmesi şartını koyabilir.
Lehdar , uygun vesaik ibraz ettiğinde peşin olarak aldığı miktarı faturada düşülmüş olarak gösterir. Faturanın bakiyesi ödeme bankasınca kendisine ödenir.
Rotatif-Devreden Akreditif (Revolving Credit)
Bir miktarı veya tamamı kullanıldıkça herhangi bir değişiklik yapılmasına gerek kalmadan eski miktar dahilinde yenilenen akreditiftir.
Bu nev'i akreditif vadeye veya kıymete göre devredilebilir.
Müddete bağlı olarak devreden akreditif biriken (Cumulative) veya birikmeyen (Non Cumulative) olabilir. Biriken akreditifte ilk devreden artan miktar, onu izliyen devrede kullanılabilir. Birikmeyen akreditifte kullanılmayan kısmından yararlanılamaz.
Kıymete göre devreden akreditifte, akreditif kullanıldığı zaman belirlenen ilk akreditif vadesi dahilinde yanı miktardaki meblağ kadar tekrar kullanma imkanı doğar. Yani sevk vesaiki ibraz edilerek kullanılna akreditif geçerlik süresi aşılmamak kaydıyle otomatik olarak yenilenir. Kontrolun bir dereceye kadar temin edilebilmesi için kullanılacak toplam meblağın belirtilmesine gerek vardır.
Amir banka ve alıcıyı hudutsuz sorumluluğa maruz bıraktığından bu akreditif kullanışlı değildir.
Karşılıklı Akreditif (Back to-Back Credit)
Satıcının kendi lehine gelen akreditife dayanarak bu akreditifte öngörülen malların temini için açtırdığı akreditife karşılıklı akreditif denilmektedir.
Satcı lehine gelen akreditifin devredilebilir olmadığı veya devredilebilir olsa dahi birimi fiyatı, yükleme ve ibraz vadelerine ilaveten değiştirilmesi gerekli koşulların bulunduğu hallerde karşılıklı akreditif kullanılır. Örneğin, Ülkemizde bir satıcı lehine malların yükleme yeri Türkiye olarak gösterilmiş ve menşe şahadetnamesi ibraz ve malların Türk menşeli olma kaydı bulunmayan bir ihracat akreditifi açılmış olabilir. Satıcı bu malı ülke içinde temin edecek durumda olmadığı zaman bu malları başka bir ülkedeki satıcıdan lamka zorundadır. Bu durumda (Back-to Back Credit) karşılıklı akreditif açılabilir.
Karşılıklı akreditif uygulamasında ihracat akreditif lehdarı bu akreditifi teminat göstererek ikinci akreditif açma talebinde bulunur. İkinci akreditifin amiri durumuna geçen satıcı, ihracat akreditifin kullanılsın veya kullanılmasın ihbar eden bankanın ikinci akreditifin kullanılması dolayısıyla yapacağı ödemeden sorumludur. Tabiidir ki lehdarın talebi üzerine ihracat akreditif teminatına dayalı olarak karşılıklı akreditifi açan banka bu akreditifi ihbar veya teyit eden muhabirine ve ikinci lehdarın karşı ödeme taahhüdü altına girmektedir. Bu itibarla bankanın karşılıklı akreditif açılma talebini kabul etmesi ihracat akreditifinin teyitli olmasının yanısıra öncelikle müşterisinin bu işi başaracağına güvenmesine bağlıdır.
Bununla beraber bankanın karşılıklı akreditif açma zorunda olmadığı bilinmelidir.
Açılacak karşılıklı akreditifte ibrazı istenen vesaikin birinci akreditifte edilen vade limitleri dahilinde tanzim ve ibraz edilmeleri ve öngörülecek ödemenin mutlaka ihracat akreditifinin rambursmanını sağlıyacak bir süre sonrası için taahhüt edilmesi gereklidir.
İhracat akreditif vesaiki tamamlanıp ibraz edilmek suretiyle akreditif bedeli ramburse olunduktan sonra iknici lehtarın vesaik bedeli, kendisine ve ihracat bedeli arasındaki fark ihracat akreditif lehdarına ödenir.
İhtiyat Akreditifi (Stand-By L/C)
Bir ödeme garantisine benzer işleve sahip olup, üçüncü bir şahıs ile yapılmış bulunan sözleşmenin yerine getirilmemesi halinde ödemede bulunulacağını teyit eden akreditiflerdir. Bu tür akreditiflerde akreditifi açan banka akreditif lehdarına karşı bir üçüncü şahıs namına garanti vermektedir. ihtiyat akreditiflerinde ödeme belirli bir işlemin yerine getirilmediği zaman gerçekleştirilmektedir. Genellikle büyük inşaat taahhüt işleri uzun vadeli satışlarda bir teminat olarak kullanılmaktadır.
Kaynak : Mevzuat.net
